2.2. Þróun og forsendur fyrir fjar- og gagnavinnslu í Eyjafirði

2.2.3 Samfélagslegar forsendur

Á undanförnum misserum hefur töluvert verið rætt og skrifað um þýðingu upplýsingabyltingarinnar fyrir dreifðar byggðir landsins. Flestir eru sammála um að aukin fjarvinnsla um tölvur geti fjölgað atvinnutækifærum á landsbyggðinni, og að fjarnám muni veita fólki þar aukin tækifæri til menntunar. Saman geti þessir þættir styrkt búsetu víða um land og e.t.v. átt þátt í að snúa til baka óheillavænlegri byggðaþróun. Vegna hinna auknu tæknimöguleika á gagnaflutningi um ljósleiðara og annars nýs tæknibúnaðar, er orðið mögulegt að fólk geti unnið fyrir fyrirtæki, sem staðsett eru utan heimabyggðar og er að finna nokkur dæmi um slík fyrirtæki í sveitum landsins þó þau samanstandi flest af einum aðila. Skemmtilegt dæmi um þetta er Jón Ásgeir Hreinsson, grafískur hönnuður, sem býr og starfar í Staðarhrauni í Aðaldal í Þingeyjarsýslu, en vinnur svo til eingöngu fyrir viðskiptavini á höfuðborgarsvæðinu og gerir gagnavinnslutæknin honum kleift að vera staðsettur þar sem hann er.

Merking tíma og rúms breytist því á vissan hátt með notkun umræddrar tækni og vonandi verður mögulegt að stuðla að auknu jafnvægi í byggðum landsins. Það er ljóst að öflug og hagkvæm fjarskipti skipta þjóðina miklu máli í framtíðinni. Ísland er eyland sem er fjarri öðrum löndum, en getur með öflugum fjarskiptum verið þátttakandi í miðri rás atburðanna. Segja má að fjarskiptin leggi upplýsingaþjóðfélaginu til sjálft vegakerfið.

Vert er að hafa í huga að viðskipti eru í auknum mæli að færast á Internetið. Það er ljóst að aukning í netviðskiptum hér á landi hefur verið gífurleg, samfara aukinni tölvueign og almennri notkun Internetsins. Það er þó álit margra að þróunin hér sé frábrugðin því sem gerist annars staðar. Hún sé ekki jafn hröð á Íslandi og tiltölulega fáir aðilar virðast vera að nýta þau tækifæri sem bjóðast. Að mati Kjartans Guðbergssonar hjá Gæðamiðlun, eru Íslendingar á eftir þegar þróun Netsins er annars vegar, þótt þjóðin sé í fremstu röð varðandi fjölda notenda. Því má reikna með að mörg viðskiptatækifæri séu til staðar fyrir aðila með nýsköpunarhugmyndir sem byggja á netlausnum.

Byggðastofnun hefur bent á að gera þurfi átak til að jafna samkeppnisaðstæður höfuðborgarsvæðisins og landsbyggðarinnar varðandi gagnaflutninga, og til að hvetja opinberar stofnanir til að nýta sér þann möguleika sem fólginn er í fjölgun opinberra starfa á landsbyggðinni með notkun upplýsingatækni. Byggðastofnun lagði til að gert yrði markaðsátak til að hvetja einka- og opinber fyrirtæki til að flytja verkefni til landsbyggðarinnar, og að greindir verði möguleikar byggðarlaga á landsbyggðinni á að taka við sérhæfðum fjarvinnsluverkefnum.

Þegar þetta er ritað hefur Valgerður Sverrisdóttir, iðnaðar- og viðskiptaráðherra, nýlega opnað vefinn www.fjarvinnsla.is, sem er einskonar markaðstorg þar sem fyrirtæki á landsbyggðinni geta kynnt þjónustu sína og þeir aðilar sem þurfa að láta vinna verkefni fyrir sig geta einnig kynnt þau. Markaðstorgið er sett upp til að auðvelda fyrirtækjum á landsbyggðinni markaðssetningu og fyrir væntanlega verkkaupa til að kynna sér þá þjónustu sem er í boði. Jafnframt er hugmynd þeirra, sem að markaðstorginu standa, að vefsíðurnar nýtist sem upplýsingaveita um hvað er að gerast í fjar- og gagnavinnslu á landsbyggðinni.

Mögulegt er að hagnýting upplýsingatækni og sú leið að byggja framtíðarþróunar á Íslandi að hluta á öflugu fjarskiptakerfi og hagnýtingu þess, m.a. á sviði úrvinnslu upplýsinga, muni þýða:

Minnkandi áhrif dreifðrar búsetu og landfræðilegrar einangrunar Íslands
Atvinnutækifæri skapast utan stærstu þéttbýliskjarna
Hagvöxtur eykst og forsendur styrkjast fyrir því að félagslegt jafnvægi náist

Þegar horft er til helstu einkenna og eiginleika upplýsinga og upplýsingatækni er vert að nefna að:

Starf við upplýsingavinnslu nálgast það að vera óháð tíma og rúmi
Upplýsingar verða meiri að vöxtum því oftar og betur sem þær eru nýttar
Fámenni og fjarlægðir teljast vart lengur markverðar hindranir
Hráefnið eyðist ekki við notkun


Atvinnuþróunarfélag Eyjafjarðar - Strandgötu 29 - 600 Akureyri
Sími 4612740 - Fax 4612729 - Netfang: - Veffang: afe.is